Γιατί το diesel «τρέχει» πιο γρήγορα από την αμόλυβδη – Τι κρύβεται πίσω από τις αυξήσεις

Η εικόνα στην αγορά ενέργειας θυμίζει ντόμινο: οι διεθνείς τιμές εκτοξεύονται και η επίπτωση περνάει σχεδόν αυτούσια σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις

Από την έναρξη των εχθροπραξιών, οι πρώτες ύλες καταγράφουν έντονη ανοδική πορεία, συμπαρασύροντας τόσο τη χονδρική όσο και τη λιανική αγορά:

• Πετρέλαιο Brent: Διατηρείται πάνω από τα 100 δολάρια (101$ σήμερα), με συνολική άνοδο που αγγίζει το 40% μέσα σε λιγότερο από τρεις εβδομάδες.
• Φυσικό Αέριο: Από τα 32 ευρώ/MWh εκτινάχθηκε στα 51,7 ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 60%.
• Ηλεκτρικό Ρεύμα: Στο Χρηματιστήριο Ενέργειας, η τιμή χονδρικής ανέβηκε κατά 8% μέσα σε μόλις τρία 24ωρα, φτάνοντας τα 90 ευρώ/MWh.

Η τάση είναι ξεκάθαρη: η ενεργειακή κρίση δεν περιορίζεται σε έναν τομέα, αλλά απλώνεται οριζόντια σε όλο το φάσμα της αγοράς.

Σοκ στα πρατήρια: Η αμόλυβδη φλερτάρει με τα 2 ευρώ

Οι αυξήσεις στις διεθνείς τιμές δεν άργησαν να φανούν στην αντλία και μάλιστα με ταχύτητα που οι καταναλωτές γνωρίζουν καλά.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Τιμών του Υπουργείου Ανάπτυξης, η εικόνα στα καύσιμα έχει ως εξής:

• Αμόλυβδη Βενζίνη: Από 1,75 € πριν τον πόλεμο, έφτασε στα 1,92 € (+17 λεπτά)
• Πετρέλαιο Κίνησης: Από 1,57 € στα 1,90 € (+33 λεπτά)
• Πετρέλαιο Θέρμανσης: Από 1,18 € στα 1,47 € (+29 λεπτά)

Η διαφορά είναι αποκαλυπτική: το πετρέλαιο κίνησης καταγράφει σχεδόν διπλάσια αύξηση από την αμόλυβδη, επιβεβαιώνοντας ότι δέχεται τη μεγαλύτερη πίεση.

Diesel vs αμόλυβδη: Γιατί η ψαλίδα ανοίγει

Η αύξηση των τιμών στα καύσιμα  εν μέσω γεωπολιτικής έντασης δεν αποτελεί έκπληξη. Αυτό που προκαλεί ερωτήματα, όμως, είναι γιατί το πετρέλαιο κίνησης ακριβαίνει περισσότερο από την αμόλυβδη.

Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στο αργό πετρέλαιο, αλλά κυρίως στη δομή της αγοράς. Το diesel είναι πιο «σφιχτή» αγορά: παράγεται λιγότερο, έχει μεγαλύτερη ζήτηση από τη βιομηχανία και τις μεταφορές και επηρεάζεται εντονότερα από τις διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα. Με απλά λόγια, όταν υπάρχει κρίση, το diesel πιέζεται πρώτο και περισσότερο.

Ο πόλεμος και τα logistics ανεβάζουν τον λογαριασμό

Η ένταση στη Μέση Ανατολή δεν επηρεάζει μόνο την τιμή του πετρελαίου, αλλά και το κόστος μεταφοράς του.

Ασφάλιστρα πλοίων, αλλαγές διαδρομών, αυξημένος κίνδυνος: όλα αυτά μεταφράζονται σε υψηλότερο κόστος που περνάει απευθείας στο diesel 

Και επειδή το diesel κινεί φορτηγά, πλοία και μηχανήματα, η αύξηση δεν μένει στην αντλία – διαχέεται σε ολόκληρη την οικονομία.

Η Ευρώπη – και η Ελλάδα – στο «μάτι του κυκλώνα»

Η Ευρώπη έχει μια δομική αδυναμία: καταναλώνει περισσότερο diesel από όσο παράγει. Μετά τη διακοπή των εισαγωγών από τη Ρωσία, οι ευρωπαϊκές χώρες στράφηκαν σε πιο ακριβές αγορές. Αυτό σημαίνει μεγαλύτερο κόστος από τη βάση. Για την Ελλάδα, η εξάρτηση από εισαγωγές diesel εντείνει το πρόβλημα. Όταν οι διεθνείς τιμές ανεβαίνουν, η επίπτωση είναι άμεση και πιο έντονη.

Διυλιστήρια και περιθώρια: Το «αόρατο» κόστος

Σημαντικό ρόλο παίζουν και τα διυλιστήρια, όπως η Motor Oil και η Hellenic Energy. Σε περιόδους κρίσης, το περιθώριο διύλισης στο diesel αυξάνεται περισσότερο από αυτό της βενζίνης. Ο λόγος είναι απλός: υψηλότερη ζήτηση και περιορισμένη προσφορά. Aυτό σημαίνει ότι η τελική τιμή δεν ανεβαίνει μόνο λόγω της πρώτης ύλης, αλλά και λόγω της επεξεργασίας.

Φόροι: Ο πολλαπλασιαστής της ακρίβειας

Στην Ελλάδα, η φορολογία λειτουργεί ως επιταχυντής των αυξήσεων. Ο ΕΦΚ (Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης)  παραμένει σταθερός, αλλά ο ΦΠΑ  24% επιβάλλεται πάνω στη συνολική τιμή – ακόμη και στους φόρους. Έτσι, κάθε αύξηση στη διεθνή τιμή διογκώνεται περαιτέρω στο ταμείο του πρατηρίου.

Το «μυστήριο» της καθυστέρησης στις μειώσεις

Ένα από τα πιο συχνά παράπονα των καταναλωτών είναι η ασυμμετρία στις τιμές:

• Οι αυξήσεις περνούν άμεσα
• Οι μειώσεις καθυστερούν

Η εξήγηση βρίσκεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων: αποθέματα που αγοράστηκαν ακριβότερα, εμπορική στρατηγική και περιορισμένος ανταγωνισμός σε ορισμένες περιοχές.Το αποτέλεσμα; Οι τιμές ανεβαίνουν σαν ασανσέρ και κατεβαίνουν σαν… σκάλα.

Το diesel πληρώνει τον «λογαριασμό» της κρίσης

Το πετρέλαιο κίνησης δεν ακριβαίνει περισσότερο τυχαία. Είναι το καύσιμο που συνδέεται άμεσα με την παραγωγή, τις μεταφορές και την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα. Σε περιόδους κρίσης, γίνεται ο πρώτος και βασικός «δέκτης» των πιέσεων.  Και τελικά, όπως συμβαίνει σχεδόν πάντα, ο λογαριασμός καταλήγει στον καταναλωτή.